Diyabet, ömür boyu devam eden bir hastaliktir. Sizde diyabet varsa vücudunuz, yediğiniz besinlerdeki enerjiyi gereken şekilde kullanamiyor demektir. Oysa sağlığınız açisindan besinlerdeki enerjinin kullanilmasi, önemlidir.
Besinler, vücudun başlıca yakiti olan bir çeşit §ekere dönüşmek üzere parçalanir. Daha sonra bu şeker kana karışır ve kandaki şeker düzeyi yükselmeye başlar.
Yükselen kan şekeri pankreastan insülinin kana geçmesini arttirir.
midenin hemen arkasinda yer alan yaprak şeklinde bir organımızdır
| insulin yapmak ve ihtiyaç duyulduğunda bu insülini kan dolaşımına vermek, pankreasin (Şekil 1) işidir. İnsülin, kandaki §eker düzeyini düşüren, kimyasal bir maddedir ve bunu, §ekerin hücrelere girmesini sağlayarak gerçekleştirir. Hücrelere giren şeker yakit olarak kullanilir. Bütün bu söylediklerimiz gerekli §ekilde cereyan ettiğinde, tam ve faal bir yaşam için gerekli enerji sağlanmış olur. |
Şeker vücut hücrelerine girdiği zaman, kandaki §eker düzeyi azalir (Şekil 2). Diyabetlilerde ise bu sistem yeterli işlemez.
Kanda insulin reseptörlerini doyurmaya yetecek miktarda insülin varsa, reseptörler §ekerin hücreye gireceği girişleri açar. Şeker hücreye girer ve enerji elde edilmek üzere kullanilir, kan §ekeri azalir.
Eğer vücudunuzdaki insulin yetersiz ise, yemek yememiş olsanız bile kan §ekeriniz yükselebilir. Kontrolu sağlayan insulin olmadığı sürece vücut, fazladan §eker yaparak bunu kana verebilir. Bu, insülin miktarının yetmediği ya da insülinin kendine düşen görevi yapmadığı her durumda cereyan edebilen bir olaydir ve vücudun hastalik ya da yaralanma gibi bir stres altinda olduğu zamanlarda daha çok görülür. İnsülin, kan şekerinizi gerekli düzeyde tutan anahtardir ama bu bakimdan tek başına değildir. Yiyeceklerinizi planlamanız, fiziksel bakimdan aktif (faal) o{manız, ilaçlarınızı almaniz ve kan şekeri düzeyinizi kontrol etmeniz hep birlikte etki eder
Diyabet tedavisinde hedef, kan şekeri
düzeyini kontrol altında tutmak, yani
bunun “normale” yakın değerlerde
kalmasını sağlamaktır (Tablo 1). Diyabetli
değilseniz vücudunuz bu düzeyi otomatik
olarak 70-110 mg/dL arasında tutar
(kanınızın her 100 desilitresinde bulunan
miligram olarak şeker miktarı; kan şekeri
bu şekilde ölçülür). Normal kan şekeri, bu
sınırlar arasında bulunur.
Şimdi vücudunuzun bir zamanlar otomatik
olarak yaptığını yapmak üzere sizin çaba
harcamanız gerekmektedir.
Ama elde edilecek sonuç, bu çabaya
değer.
Kendinizi en iyi hissettiğiniz zaman, kan
şekeri düzeyinizin normal ya da normale
yakın olduğu zamanlardır.
Kan şekeri düzeyinizi normale yakın
tutmanız ayrıca, diyabetle ilişkili olan ve
uzun dönemde ortaya çıkan sağlık
sorunlarını da önleyebilir veya
geciktirebilir.
Aşağıdaki tabloda yer alan değerler sizin
diyabetinizin kontrolünü
değerlendirmenizde yardımcı olacaktır.
Bu kılavuz değerler birçok kişi için
geçerlidir ama herkeste geçerli olamaz.
Sizin için en iyi olan kontrol düzeyinin ne
olduğunu doktorunuzla veya diyabet
eğiticinizle konuşun. Sizin için en iyi
değer, bunlardan daha yüksek veya daha
düşük olabilir. Bu; yaşınız, kan şekerinizir
daha önce çok düşük değerlere inmiş
olup olmaması ve gebelik gibi faktörlere
bağlıdır.
AÇ KARN/NA YEMEKLERDEN GLIKOZIlE
2 SAAT SONRA HEMOGLOBIN
IDEAL-NORMAL 110 mgidl’e kadar 140 mg;’dl’e kadar % 7′e kadar
KABUL EDİLEBILİR 140 mg’dl’e kadar 200 mgidl’e kadar % 8′e kadar
YUKSEK 200 mg%dl’den fazla 235 mg/dl’den fazla % 9 ve üzeri
saatlerdir herhangi bir
şey yemediğiniz, içmediğiniz zaman
kanınızdaki şeker düzeyidir.
Açlık kan şekeri ölçümü genellikle
sabahları aç karnına (hiçbir şey yenilip
içilmeden) yapılır.
Kan şekeri düzeyleri gün boyunca değişir.
Bunun en yüksek olduğu zaman,
yemeklerden 1 saat sonrasıdır. Diyabet iyi bir
şekilde kontrol altında tutulduğu zaman kan
şekeri, yemekten yaklaşık 2 saat sonra
normale yakın değerlere döner.
Diyabetin kontrolü zaman ve emek
gerektirir. Ancak diyabetinizi kontrol altına
almak için harcadığınız çabalar karşılığını
görecektir. Herşeyden önce kan şekeri
düzeyinizi normale yakın değerlerde
devam ettirmeniz, kendinizi daha iyi
hissetmenize yardımcı olabilir. Kan
şekeriniz normalden yüksek ya da düşük
olduğunda kendinizi yorgun, hasta ve
rahatsız hissedebilirsiniz.
Diyabetin kontrol altına alınması sizin
daha sağlıklı ve uzun bir ömür sürmenizi
sağlayabilir.
Kan şekeri düzeylerinin normale yakın
değerlerde tutulması, hastalığın uzun
dönemde ortaya çıkan komplikasyonlarını
önleyebilir, geciktirebilir veya hafifletebilir.
Komplikasyonlar, diyabet nedeniyle
gelişen sağlık sorunlarıdır.
Son olarak, diyabetiniz kontrol altında
olduğu zaman, yaşamınızda daha az
karışıklığa neden olur.
Böylece hastalığınız sizi değil, siz
hastalığınızı kontrol altına almış
olursunuz.
Başlıca 2 tip diyabet vardır.Farklı diyabet tiplerinin, farklı nedenlere bağlı olarak geliştiğ
düşünülmektedir.
Tip I diyabet - Vücut çok az insülin yapar veya hiç insülin yapmaz.
Tip II diyabet - Vücut insülin yapar, fakat gerektiği gibi kullanamaz.
Bazı diyabetiklerde insülin pankreastan kana yeterli kontrolü sağlayacak kadar verilemez ve yeterli derecede kullanılamaz (Şekil 3). Bu tür diyabeti olanlara biz Tip II diabetes mellitus veya insülin gerektirmeyen diyabet diyoruz. Bu tür kişiler, beslenme alışkanlıklarının düzenlenmesi veya buna ek olarak insülinin kana verilmesini düzenleyen bazı hap şeklindeki ilaçları kullanarak bu bozukluğu kısmen düzeltebilirler. Zaman içerisinde hastalarda bozukluk hapla düzeltilemeyecek hale gelebilir. Bu durumda insülin ihtiyacı ancak cilt altına İNSÜLİN yapılarak temin edilebilir. Tip II, en sık görülen diyabet tipidir. Genç insanlarda da görülebilmesine rağmen bu diyabet tipi çok zaman 40 yaşından sonra başlar.
Şeker hücreye yalnızca özel girişlerden geçerek girebilir. Tip II diyabet hastalarında bu girişlerle ilgili bir sorun da vardır. Sonuç olarak kanda yeterince insülin bulunmasına rağmen hücrelere pek az şeker girebilir. Hücrelere giremeyen şeker kanda birikir.
Tip II diyabetin semptomları kolayca gözden kaçabilir. Bunlar uzun zamanda yavaş yavaş ortaya çıkma eğilimindedir.
